Borsa Nedir, Nasıl Oynanır? Yeni Başlayanlar İçin Rehber Niteliğinde!

Borsa nedir ve nasıl oynanır konusu neredeyse tüm vatandaşların bir dönem merak ettiği konulardan biri. Borsa yatırımını duymayan insan neredeyse kalmamıştır. Ancak insanımızın çok büyük bir kısmı da borsa nedir diye sorulduğunda cevaplayabilecek kadar bilgi sahibi değil bu konuda. Türkiye’de borsa deyince akıllarda hemen ikinci kelime beliriyor: oynamak! Borsa oynanılan bir oyun, bir tür kumar gibi düşünülüyor. Bu düşüncede zamanından borsadan zarar edenlerin olması, kısa yoldan köşeyi dönme hayaliyle girip umduğunu bulamayanların kötü deneyimlerini aktarması etkili olmuştur.

Her zaman belirttiğim gibi; borsa, forex ya da bitcoin fark etmez. Bunlar birer oyun değildir. Borsa nasıl oynanır sorusu yanlış bir bakış açısından kaynaklıdır. Doğrusu; borsa yatırım nasıl yapılır olmalıdır. Çok büyük işlem hacmine sahip sermaye piyasalarını birer oyun gibi görürseniz, kaybetmeye mahkum olursunuz. Kısa sürede kazanç elde etseniz bile uzun vadede zarar dönüşebilir. Doğru yatırımlar için öncelikle borsa nedir ne değildir bilmek gerekiyor.

Borsa Nedir?

Bence En İyi 5 Şirket Puanım
1. Admin Markets 4.9
2. FxPro 4.9
3. Markets53 4.8
4. XM 4.5
5. Pepperstone 4.5

Borsa, bazı kurumları aracı olarak kullanarak alıcı ile satıcının bir araya geldiği pazardır. Bunun için buğday borsası ya da zeytin borsasını da düşünebilirsiniz, BİST’i (Borsa İstanbul) de düşünebilirsiniz. Zeytin alıcıları ve satıcıları bir araya gelerek alışverişi yapmak için anlaşırlar. Böylece fiyat ortaya çıkar. Fiyat dediğimiz şeyi ortaya çıkaran temel faktör arz ve taleptir. Talep yani alıcı sayısı artarsa fiyatlar yükselir. Arz yani satıcı sayısı artarsa da fiyatlar düşer. Temel mantık budur diyebiliriz.

borsa nedir
Borsa nedir, ne değildir?

Halkın anladığı anlamda borsa oynamak ise hisse senedi, tahvil, bono gibi yatırım araçlarının bu pazarda alışveriş yoluyla el değiştirmesidir. Ancak kişiler bir pazar yerine gitmez. Borsa İstanbul bu pazarın oluşmasını sağlar ve piyasayı denetler. SPK tarafından yetkilendirilmiş lisanslı aracı kurumlar da vatandaşların bu piyasaya girebilmesi için gerekli platformları sağlar, alım satım emirlerini iletir. Bunun karşılığında da belli bir komisyon alırlar.

Örneğin; siz A hisse senedinin değer kazanacağını düşünüyorsunuz ve almak istiyorsunuz. Aynı ev almak, arsa almak gibi düşünebilirsiniz. Sonuçta onları da değer kazanması beklenen yerlerden almak istersiniz. Çalıştığınız aracı kurum vasıtasıyla al emrini ilettiğinizde karşınızda da o sırada o hisseyi satmak isteyen biri olmalıdır. A hissesini 30 liradan almak isterseniz, o esnada 30 liradan satmak isteyen birini bulmalısınız ki hisseyi alabilin. Yani alışın gerçekleşmesi için karşılığında bir satış emrinin olması gerekiyor. İşte bu alım satım emirleri BİST tarafından toplanır. Siz talebinizi aracı kuruma iletirsiniz, onlarda BİST’e iletir. Borsa dili ile Tahta ya da Ekran adı verilen bir havuzda bu emirler toplanır. Fiyatlarına göre bir tarafta alış emirleri, diğer  tarafta satış emirleri alt alta sıralanmaktadır. Bu emirlerin fiyatları birbiri ile uyuştuğunda işlem gerçekleşir.

Emirler birbirini karşılamazsa ne olacak. Örneğin 100 hisse senedi al emri verdiğinizi düşünelim. Ancak 60 adet satış emri var, 60 hisse alabilirsiniz. Kalan 40 hisse alış emrinizi ya iptal edersiniz ya da beklemeye alırsınız. İstediğiniz fiyattan 40 hisse alış ihtiyacınızı karşılayacak bir satış emri girildiğinde kalan işlemleriniz de gerçekleştirilir. Buraya kadar borsa nasıl oynanır daha doğrusu borsa yatırımı nasıl yapılır konusunu anladığınızı düşünüyorum.

Borsa Haram mı Caiz Mi?

borsa haram mı - borsa caiz mi
Borsa’nın sembollerinden ayı ve boğa

Tıpkı borsa oynamak deyimindeki gibi yanlış bir algı da borsanın haram olduğu yönündedir. Borsa haram mı caiz mi diye sorulan sorulara verilmiş olan Diyanet’in fetvası var. Diyanet caiz olduğunu belirtiyor. Esasında bunun altın almaktan bir farkı yoktur diyebiliriz. Siz altın fiyatlarının yükseleceğini öngörerek kuyumcudan altın aldığınızda ve fiyatlar yükseldiğinde, kuyumcuya gidip “Ben haksız kazanç elde ettim, eski fiyatından boz altınları.” mı diyorsunuz? Bunu kimse demiyor. Buğday borsasında buğdayı alan biri, fiyatlar yükselince ben şu fiyattan almıştım haksız kazanç elde ettim de demiyor. Esasen bu bir ticaret ve yatırım olarak düşünülmelidir.

Nasıl altın, arazi, ev ve diğer tüm metaların fiyatları yükselip düşüyorsa şirketlerin de hisse senetlerinin fiyatları artabilir ya da düşebilir. Eğer şirket başarılıysa, büyümesini sürdürüyorsa, kişiler bu şirketin hisse senetlerini alarak çok küçük bir oranda da olsa şirkete ortak olabilir. Dolayısıyla borsa caizdir.

Borsa ile Para Kazanmak Mümkün Mü?

Borsa ile para kazanmak mümkün, ancak parasını kaybeden insanlardan olmak da mümkün. Tüm yatırımlarda olduğu gibi borsada da risk vardır. Dolayısıyla bu riski bilerek adım atmanız gerekir. İşler umduğunuz gibi gitmediğinde bir gecede borsadaki tüm paranızı kaybetmeniz olasılık dahilinde. Çevrenizden de bol bol benzer örnekleri görmüşsünüzdür.

Peki borsa ile para kazanmak için ne yapmak gerekiyor. Bunun için en önemli konu her zaman tavsiye ettiğim gibi eğitim. Çünkü yatırım ve ticaretin her alanında riskler var. Yatırımlarını tamamen reel sektörde sürdüren, fabrikalar açarak üretim yaparak para kazanan büyük iş adamları bile risk aldıklarının farkında oluyor. Olumsuz senaryolar için hazırlık yaparak risklerini dağıtıyor. Tek sektöre bağımlı kalmak istemiyor. Farklı sektörlere ya da aynı sektörde farklı iş kollarına da yatırım yapıyor ki risklerini dağıtabilsin.

Aynı zamanda karlı işlemler yapabilmek için temettü konusuna da dikkat etmenizi öneririm. Bazı şirketler, hissedarlarına yani hisse senedini alan yatırımcılarına, belli bir kar payı öderler. Çünkü siz de o şirketin sahiplerinden biri gibisiniz artık. İşte bu kar payına temettü adı verilir. Böylece aldığınız hisse senedi hiç değer kazanmasa bile temettü miktarı kadar karınız yine gerçekleşmiş olur. Bu yüzden yatırım yapmadan önce temettü veren hisseler hangileri diye araştırabilirsiniz. Daha önce kaleme aldığım temettü yazımı inceleyerek de tüm bu bilgileri edinebilirsiniz.

Böyle bir iş hayatı içerisinde gidip tüm paranızı tek bir hisse senedine yatırırsanız, bir gecede bütün paranızı kaybetmeniz mümkündür. Hatta hisse senetlerini çeşitlendirmek de tek başına yetmez. Aynı zamanda farklı sektördeki şirketlerin hisse senetlerine yatırım yaparak kendinizi sadece şirketin olumsuz haberlerine karşı değil sektörün olumsuz haberlerine karşı da korumuş olursunuz. Warren Buffett’in tavisyelerinde de belirttiği gibi asla tüm yumurtaları tek sepete koymamalsınız.

Risk yönetimi ve eğitim, yatırımın her alanında olduğu gibi borsa yatırımlarında da çok önemlidir. Forex’te de paranızı sadece bir pariteye yatırırsanız büyük risk almış olursunuz. Kripto paralarda da paranızı sadece bitcoin’e yatırıp ethereum, litecoin gibi diğer kripto paraları takip etmezseniz büyük risk almış olursunuz.

Borsa Nasıl Oynanır?

Borsa yatırımlarına başlamak için öncelikle bir hesap açmanız gerekir. Bunun için çeşitli borsa aracı kurumlarından birini tercih edebilirsiniz. Hatta hepsini arayarak bilgi alabilirsiniz. Birçok banka da aracı kurumluk yapar, bankada hesabınız varsa kolayca borsa hesabı açabilirsiniz. Sonrasında almayı düşündüğünüz hisse senedinden istediğiniz miktarda ve fiyatta alım emri verip beklemeye koyulursunuz. Eğer aynı fiyattan satmaya razı olan insanlar çıkarsa işleminiz gerçekleşir.

Sonrasında istediğiniz kadar yükselmesini bekleyip sizi tatmin eden bir kar sağladıktan sonra satabilirsiniz. Hatta otomatik emir koyarak şu fiyata ulaştığında satılsın diyebilirsiniz. Ancak aracı kurumunuz otomatik emirlerden ayrıca ücret alacaktır. Bunun da hesaba katın.

Borsa Analizleri

Borsa işlemlerini yürütürken neyi, ne zaman, hangi fiyattan alacağını bilmek çok önemlidir. Maalesef ülkemizde kulaktan dolma bilgilerle, spekülasyona dayalı olarak borsa analizleri içermeyen işlemler yapılıyor. Yatırımcılar arkadaş çevresinde duydukları muhabbetlerle hisse senedi alıp satıyor. Durum böyle olunca bu yatırımcıların zararla karşılaşması doğal oluyor. Hayatın her alanında olduğu gibi bu alanda da başarılı işlemler gerçekleştirebilmek için iyi bir borsa eğitimi şarttır.

Bu eğitimler için de kimseye para kaptırmanızı önermem. Artık bilgi çağında yaşıyoruz ve bilgiye erişim hiç olmadığı kadar kolay. Örneğin; forexle ilgili hemen her şeyi bulabileceğiniz bu blogum tamamen ücretsiz. Yıllardır elde ettiğim bilgi ve deneyimlerimi olabildiğince anlaşılır şekilde Türk yatırımcıları ile paylaşmaya çalışıyorum. Bunun yanı sıra diğer yatırım alanlarında  da olabildiğince bilgiler vermeye çalışıyorum. Siz de borsa eğitimi için internetteki kaynakları araştırabilirsiniz. Ya da bu konuda yazılmış olan birkaç kitabı satın alabilirsiniz. Bunları okuduğunuzda başarılı borsa analizleri çıkarmaya başlayacaksınız. Bunun forexteki örneğine bakmak için teknik analiz ve temel analizi konu alan yazılarımı okuyabilirsiniz. Bunlar size bir fikir verir ancak borsa’da daha farklı kriterlere bakmanız gerekecektir.

Borsa İşlem Saatleri

Borsa’da her zaman işlem yapabilmeniz mümkün değildir. Belli işlem saatleri vardır. Organize bir piyasa olarak BİST tarafından işlem saatleri açıklanır. Mevcut işlem saatlerini aşağıdaki tabloda görebilirsiniz.

Borsa İşlem Saatleri
09:40 – 09:55 Gün başı Açılış Seansı için Emir Toplama
09:55 – 10:00 Eşleştirme/Fiyat Belirleme
10:00 – 13:00 Sürekli İşlem
13:00 – 13:55 Gün Ortası Tek Fiyat Seansı (Emir Toplama)
13:55 – 14:00 Eşleştirme/Fiyat Belirleme
14:00 – 18:00 Sürekli İşlem
18:01 – 18:05 Kapanış Seansı
18:05 – 18:08 Eşleştirme/Fiyat Belirleme
18:08 – 18:10 Kapanış Fiyatlı İşlemler

Borsa mı Forex mi?

Bu bilgilendirme blogunu açtığım günden beri en çok gelen sorulardan biri de borsa mı forex mi sorusu. Bu soruya direkt olarak bir cevap verip kestirip atmak mümkün değil. Herkesin yatırım tipine göre ideal yatırım alanı değişebilir. Ancak forex’in çok daha esnek kuralları kendisini borsaya göre avantajlı duruma getirmektedir. Daha önce bu konuyu karşılaştırmalı analiz yaparak hatta bitcoin’i de karşılaştırmaya ekleyerek detaylıca kaleme almıştım. Borsa mı Forex mi Bitcoin mi yazımda tüm detayları bulabilirsiniz. Yinede de madde madde üstünden geçecek olursak.

Borsa Forex
BİST gibi belirli merkezler tarafından yönetilir ve kurumsal bir yapısı vardır. Borsa gibi belirli bir merkezi yoktur. Tüm dünya üzerinden küresel bir ağ ile bağlı piyasanın işleyişi söz konusudur. Bu sayede daha likit, daha küresel ve işlem saatleri daha geniştir.
Alım-satım emirleri ve benzer işlemleriniz seans saatleri içerisinde gerçekleştirilir. Gece saatlerinde yaşanan gelişmelerden kaynaklı portföyünüzde yönetim yapmanız mümkün olmaktadır. Hafta içi 24 saat boyunca işlemlerinizi gerçekleştirme imkanınız vardır. Bu sayede küresel olmanın avantajlarını hissedersiniz. Gece saatlerinde yaşanan bir siyasi/ekonomik gelişme neticesinde buna göre pozisyon alabilirsiniz.
Likiditesi beklentilere göre değişkenlik göstermektedir. Beklentilerin az olduğu durgun bir dönemde kar elde etmek için uzun süreler beklemeyi gerektirebilir. Dünyanın en likit piyasasıdır. İşlem hacmi günlük olarak 6 trilyon dolara yaklaşmaktadır. Bu sayede alım satımlar her an yapılabilir ve kar kovalanabilir.
Kaldıraç imkanından yararlanmanız mümkün olmaz. 1/10, 1/25, 1/50 gibi değişik oranlarda kaldıraç avantajından faydalanabilirsiniz. Doğru kullanıldığında harikalar çıkaran bir avantaj olmakla beraber kaldıraç özelliği yanlış psikolojiyle zararlar doğurabilir.
Sadece A grubu hisselerinde açığa satış yapabilirsiniz ve bunun için belli bir işlem bedeli de kesilmektedir. Ayrıca her müşteri için bu özellik sunulmaz. Her yatırım aracında açığa satış yaparak fiyatlar düşerken de kazanç sağlamanız mümkündür. Borsa gibi fiyatların yükselişini beklemek zorunda kalmazsınız. Fiyatların düşeceğini öngördüğünüzde açığa satış yoluyla kazanç sağlayabilirsiniz. İşlem bedeli kesilmez.
Açmış olduğunuz pozisyonun T+1 zamanda kapatılması gerekir. İşlemler valörlüdür. İşlemi açtıktan sonra her an kapatmanız mümkündür. İsterseniz bir saniyelik işlemler bile gerçekleştirebilirsiniz.
Borsa aracı kurumları yapmış olduğunuz her işlem için sizden belli bir işlem bedeli keserler. Alım, satım, açığa satış, otomatik emir gibi işlemler için bedel kesilir. Herhangi bir işlem bedeli kesintisine uğramadan tüm işlemleri gerçekleştirmek mümkündür. Forex aracı kurumları (genel olarak) alım-satım arasındaki fark (spread) vasıtasıyla kazanır.
Manipülasyon gibi bir tehlike vardır. Manipülasyona yer yoktur. Çünkü bu kadar yüksek bir işlem hacmini manipüle etmek mümkün değildir. Bu da küresel olmanın getirdiği avantajlardan biridir.

Görebileceğiniz gibi forex’in herkese uygun esneklik sunduğu yapısı, 24 saat işlem imkanı, manipülasyon’a imkan tanımayan doğası nedeniyle daha avantajlı diyebiliriz. Zaten bunun sonucu olarak forex işlemleri çok daha büyük hacme sahip olmaktadır.

Kimler Ne Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

avatar
  Üye Ol  
Bildir