Viop Nedir, Nasıl Oynanır? Detaylı Rehber

Viop nedir ve nasıl oynanır? İşlem örnekleri nelerdir? Teminat tutarları ve komisyon oranları ne kadar? Türkiye’de forexi 50 bin lira ile sınırlayan forex tebliği sonrası buradaki yatırımcıların çok büyük bir kısmı yurtdışı forex şirketlerine yöneldi. Neredeyse hiç etkilenmeden yatırımlarına devam ettiler. Ancak küçük bir kısım yatırımcı da kararsız kaldı. Bu kararsızların bir kısmı viop nedir konusunda da düşünceli. Çünkü Türkiye’dedeki aracı kurumlar içinde yatırımlarını sürdürmek isteyen bir kısım insan sırf yurtdışı kurumlara karşı mesafeli kaldığı için viop nasıl oynanır konusunu düşünüyor. Bana gelen sorularda da az sayıda da olsa bu durumu merak eden forex yatırımcıları vardı. Dolayısıyla bu bilgilendirici yazıyı hazırlamaya karar verdim.

Viop Nedir?

Viop; açılımı Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası olan, şuanda Borsa İstanbul bünyesinde işleyeni vadeli kontratların alım satımını yapabileceğiniz bir sermaye piyasasıdır. Genelde ülkemizde vadeli işlem kısmı kullanılır. Viop’ta da kaldıraçlı işlem yapmanız mümkündür ancak kaldıraç oranları daha düşük ve değişkendir. Aslında kaldıraç oranları diye bir şey yoktur. Sözleşme satın almak için gereken teminat tutarları nedeniyle pratikte bir kaldıraç oranı oluşmaktadır. İlerleyen bölümlerde viop işlem örnekleri ile daha net anlayacaksınız.

Bence En İyi 5 Şirket Puanım
1. Admin Markets 4.9
2. FxPro 4.9
3. Tera FX UK 4.8
4. XM 4.8
5. Pepperstone 4.5

Vadeli işlem kısmını biraz açacak olursak, burada bir türev araç için yapılan ileri tarihli sözleşmeyi satın almış oluyorsunuz. Yani viop üzerinden dolar aldığınızda aslında ileri tarihli dolar sözleşmesi satın almış oluyorsunuz. Dolayısıyla işlem açarken de doların hangi vadesine işlem açacağınızı seçiyorsunuz. Örneğin Şubat 2018 vadeli dolar aldığınızı düşünelim. Bunu Şubat ayının son gününe kadar elinizden çıkarmanız gerekmektedir. Aksi takdirde işleminiz karda da olsa zarar da olsa kapatılır.

Viop Nasıl Oynanır?

Aslında oynamak kelimesine şahsen karşıyım. Çünkü gerek forex, gerek borsa, gerek de viop ya da kripto para piyasaları olsun ciddi bir analiz ve emek isteyen yatırım piyasasıdır. Eğer piyasaları oyun alanı olarak görürseniz bir kumar algısı oluşur. Dolayısıyla yatırım psikolojiniz, işlem stratejileriniz de bu kumar algısından etkilenebilir. Ancak halk arasında yaygın kullanım bu şekilde olduğu için başlığımı böyle attım.

viop nasıl oynanır
Viop Nasıl Oynanır?

Dolayısıyla viop nasıl oynanır yerine nasıl kullanılır ya da nasıl işlem yapılır diyelim. Bunun için öncelikle bir aracı kurum bünyesinde viop hesabı açmanız gerekiyor. Bu aracı kurumlar da yine SPK tarafından lisanslı olmalı. Hesap açılış süreci aynı forex hesap açma işlemleri gibi yürüyor. Kısa sürede hesabınızı açarak işlem yapmaya başlayabilirsiniz.

Forexten farklı olarak burada Meta Trader kullanımı yaygın değil. Bildiğim kadarıyla sadece birkaç kurum Meta Trader platfformu üzerinde işlem imkanı sunuyor. Diğer bir çok kurumda bunu bulmanız mümkün değil. Dolayısıyla bu bir dezavantaj olarak değerlendirilebilir.

Hesap açılışı sonrasında aracı kurumunuzun size tanıdığı işlem platformu üzerinde al sat işlemlerini yapabilirsiniz. Bunun için hangi ürün üzerinden alım satım gerçekleştirmek istediğinizi seçmelisiniz. Ayrıca yine forexte olduğu gibi bekleyen emirler koyabilirsiniz. Ancak forexten farklı olarak bekleyen emirlerin hepsi yoktur.

Viop İşlem Örnekleri

viop işlem örnekleri - viop kar zarar hesaplama
Viop İşlem Örnekleri ve Kar Zarar Hesaplama

Viop üzerinden 1 lotluk USDTRY sözleşmesine alım (buy) işlemi açtığınızı düşünelim. Ne kadar dolar alımı gerçekleştirdiğimizi bilmek için sözleşme büyüklüğünü bilmek gerekir. Örneğin Döviz sözleşmelerinde sözleşme büyüklüğü 1000 birimdir. Yani 1 lot USDTRY işlemi yaptığınızda 1000 dolar üzerinden işlem yaparsınız. 1 lor EURUSD işlemi yaptığınızda 1000 euro üzerinden. 1 lot GBPTRY işlemi yaptığınızda? Yapamazsınız çünkü yok. Bir diğer dezavantaj da bu. Ürünler gerçekten çok kısıtlı. Şimdi viop kar zarar hesaplama nasıl yapılır görmek için işlem örneklerine bakalım.

1 lot USDTRY alım işlemi açıyoruz. Sözleşme büyüklüğü 1000 birim olduğu için 1000 dolarlık bir alım yaptık. Ancak başlangıç teminatı 190 TL. Yani Borsa İstanbul diyor ki USDTRY için 190 TL başlangıç teminatı yatırırsan 1 sözleşme satın alabilirsiniz. Dolayısıyla ne yaptık 1000 doları 190 TL ile alabildik. Eğer dolar o sırada 3,70 ise 3700 liralık doları 190 liraya almış olacağız. 3700/190 = 19,4 gibi bir sonuç verir. İşte değişken kaldıraç oranı dediğimiz durum budur. Yani aslında bildiğimiz anlamda kaldıraç yok. Başlangıç teminatının düşük olmasından dolayı ortaya bir kaldıraç çıkıyor. Tabi bunu her bir sözleşme için ayrı ayrı hesaplamak gerekiyor.  Dolar 3,70’den 3,80e çıktığında sizin 1000 dolarınız da 3700’den 3800’e çıkmış olacak ve 100 lira kazanacaksınız.

1 lot Türk Hava Yolları hissesi alım işlemi açalım. Sözleşme büyüklüğü hisse senetlerinde genelde 100 birim olarak geçer. Yani 100 pay senedi Türk Hava Yolları  almış oluruz. Borsa İstanbul’un bu ürün için belirlediği başlangıç teminatı 120 TL. Eğer 15 liradan alırsak, 15×100=1500 liralık alım gerçekleştireceğiz ve bunun için 120 TL ödemiş olacağız. Burada da kaldıraç oranı yaklaşık %12,5 olur. Türk Hava Yolları hissesi 15 liradan 18 liraya çıktığında sizin 100 hissenizin değeri de 150’den 180’e çıkmış olacak ve 30 lira kazanmış olacaksınız.

Viop Kontrat Fiyatları

Viop kontrat fiyatları dediğimiz şey her ürünün fiyatı. Siz burada doğrudan ürünün kendisine değil de vadeli sözleşmesine işlem yaptığınız için sözleşme fiyatları ya da kontrat fiyatları olarak geçer. Bu fiyatları işlem platformu üzerinden görebilirsiniz. Ancak vadesine göre değişken fiyatlardır.

Örneğin ben bu yazıyı hazırlarken;

  • Gerçekte şuanda USDTRY paritesi 3,76 seviyesindeyken,
  • USDTRY 01/18 yani Ocak 2018 vadeli USDTRY sözleşmesi fiyatları 3,79 seviyesinde,
  • USDTRY 02/18 yani Şubat 2018 vadeli USDTRY sözleşmesi fiyatları 3,82 seviyesinde,
  • USDTRY 12/18 yani Aralık 2018 vadeli USDTRY sözleşmesi fiyatları 4.19 seviyesinde.

Bunun sebebi ise aradaki swap bedelleri olmakta. Viop aracı kurumları genelde viopta swap bedeli kesilmiyor, forexe göre bu yönden avantajlı diyorlar. İşlemi kapattığınızda da bir swap bedeli kesildiğini görmüyorsunuz. Ancak bunlar vadeli sözleşmeler olduğu için yatırımcılar elindeki sözleşmeyi satarken bu swapı da hesaba kattığı için fiyatlar swap dahil şekilde oluşuyor.

Dolayısıyla siz Aralık 2018 vadeli dolar kontratını 4,19a alırken o sırada dolar 3,79 seviyesinde oluyor. E aralık ayında dolar 4,20’ye çıkarsa siz sadece 1 kuruşluk kar artışı yakalamış olacaksınız. Geriye kalan nereye gitti? Swap bedeli olarak gitti. Yani kurum swap uygulamıyor ama alıcılar ile satıcılar arasında swap kendiliğinden oluşuyor. Şuan aralık vadeli doları alırsanız 4,19a alacaksınız ama dolar fiyatları hiç değişmezse aralığın son günlerine yaklaşırken aralık 2018 vadeli dolar sözleşmesi fiyatları da 3,79a yani gerçek fiyatına çekilmiş olacak. Swaptan arınacak birnevi. Dolayısıyla önceden alırsanız swap bedeline katlanmış olacaksınız. Swap yok diyerek anlatılsa da aslında swap var.

Viop Teminat Tutarları ve Kaldıraç Oranları Ne Kadar?

Viop’ta sabir bir kaldıraç oranı yoktur. Aslında resmiyette kaldıraç oranı olarak adlandırılan bir oran da bulunmuyor. Resmiyette olan, Borsa İstanbul tarafından belirlenen başlangıç teminatı adı verilen teminat tutarları. Buna göre kaldıraç hesaplanıyor.

Teminat tutarı hesaplanırken Borsa İstanbul, son 3 ayda ilgili ürünün fiyatı ne kadar değişmiş, ne kadar işlem yapılmış gibi farklı kriterleri değerlendirerek bir tutar belirliyor. Henüz formülünü çözebilen yok. Anlayacağınız üzere 3 ayda bir bu teminat tutarları değişebiliyor. Aşağıda bazı ürünler için sözleşme büyüklüklerini, başlangıç teminatlarını ve yaklaşık kaldıraç oranlarını görebilirsiniz.

Ürün Sözleşme Büyüklüğü Başlangıç Teminatı Güncel Kaldıraç Oranı (Yaklaşık)
USDTRY 1000 dolar 190 TL 19
EURTRY 1000 euro 230 TL 20
EURUSD 1000 euro 70 USD 17
XAUUSD (Ons Altın) 1 ons 80 USD 16
XAUTRY (Gram Altın) 1 gram 15 TL 10
BİST 30 100 pay senedi 1120 TL 13
Tüpraş 100 pay senedi 1375 TL 9
Türk Hava Tolları 100 pay senedi 120 TL 13
Kardemir 100 pay senedi 35 TL 10
Türk Telekom 100 pay senedi 60 TL 11

Viop Seans Saatleri

Viop’ta seans saatleri vardır ve bu saatler içerisinde işlem yapabilirsiniz. Viop kapanış saati sonrasında alım satım yapmanız mümkün değildir. Dolayısıyla gece ABD’den gelecek bir karar dolar üzerinde hareketlilik yaratırken sizin eliniz kolunuz bağlı beklemenize neden olur. Ancak ertesi gün sabah açılış saatinden aksiyon alabilirsiniz.

  • Hisse senetlerine dayalı sözleşmeler için viop seans saatleri 9.30 ve 18.10 arası,
  • Diğer sözleşmeler için viop seans saatleri 9.30 – 18.15 arasıdır.

Yarım gün olan iş günlerinde ise 12.45’e kadar işlemler yapılabilir.

Viop Komisyon Oranları

VİOP’ta spread yok denilmektedir. Buradaki durum aslında kurumun kestiği bir spread bedelinin olmamasıdır. Yoksa alımla satım arasında her zaman bir spread bedeli oluşacaktır. Ancak viopta kurumların aldığı komisyonlar vardır? Peki viop komisyon oranları nedir?

viop komisyon oranlarıBirçok şirkette viop komisyon oranları onbinde 2 ila onbinde 5 arasında değişmektedir. Yatırım miktarınıza göre komisyon oranı düşebilir ya da artabilir. Onbinde 5 size çok düşük gelebilir ama bunun kaldıraç hesaba katılarak hesaplandığını unutmayın. Yani siz 190 TL vererek 1 lot USDTRY aldığınızda 1000 dolarlık bir alım gerçekleştirdiğiniz için 190 tl üzerinden değil 1000 dolar üzerinden komisyon kesilecektir. Üstelik bu komisyon alımda ayrı satımda ayrı olarak kesilir. Yani işlem açıp kapattığınızda iki kere komisyon ödersiniz. 

Teminat Tamamlama Çağrısı

Vİop’ta bakiyeniz gerekli teminatın altına düştüğünde BİST tarafından teminat tamamlama çağrısı uygulanır. Örneğin; 200 liranız ve 190 lirası ile 1 lot USDTRY aldınız. Serbest kalan 10 liranız var. Siz aldıktan sonra fiyatlarda küçük bir düşüş yaşandı ve 11 liralık zararınız gerçekleşti. Bakiyeniz başlangıç teminatı olan 190 liranın altına indiği için BİST tarafından teminat tamamlama çağrısı yapılır. Ertesi gün öğle saatine kadar tekrar minimum teminat tutarına tamamlamazsanız işleminiz zararda olmasına rağmen kapatılır. Bu yüzden viop teminat tutarlarını bilmek ve takip etmek önemlidir.

Viop Dezavantajları

Viop’un forexe göre çok sayıda dezavantajı bulunmaktadır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz.

  • Kaldıraç belirleyemezsiniz.
  • Kaldıraçlar düşüktür.
  • Swap bedeli forexten fazla oluşabilir.
  • Ürün çeşitliliği azdır.
  • Varolan ürünlerin birkaçı haricinde likidite sağlanamaz, istediğiniz zaman işlemi kapatamazsınız.
  • Forexe göre çok daha az likidite olduğu için veri açıklamaları verimli değerlendirilemez.
  • Vergiler kazancınız üzerinden otomatik olarak kesilir.
  • Vadesinde elinizden çıkarmak zorundasınız, vadesinden önce de çıkarabilirsiniz ama sonraya bırakamazsınız.
  • Akşam saatlerinde piyasalar işleme kapalıdır ve önemli verileri kaçırmanıza neden olur.
  • Bekleyen emirler kısıtlıdır.

Gördüğünüz gibi VİOP çok daha dezavantajlı bir sermaye piyasası olarak karşımıza çıkar. Kısa ve orta vadeli alım satıma uygun değildir. Piyasa ancak risklerden korunma amaçlı uygulanabilecek şekilde tasarlandığı için al sat’a pek uygun değildir.

 

Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar