Tahvil Nedir, Çeşitleri ve Faizleri Nasıldır? Nasıl Alınır?

Önemli yatırım araçlarından biri olarak tahvil de karşımıza çıkmakta. Tahvil nedir, tahvil faizleri ne kadar gibi konular yatırımcıların aklına takılan sorular oluyor. Bu konuda gelen sorular üzerine elimden geldiğince cevap vermeye çalıştım.

 

Tahvil Nedir?

Bence En İyi 5 Şirket Puanım
1. Admin Markets
(Türkçe Destek)
4.9
2. FxPro
(Türkçe Destek)
4.9
3. XM 4.8
4. LiberalFX
(Türkçe Destek)
4.6
5. FXTM 4.5

Tahvil, devlet ya da özel şirketler tarafından borç alıp sermaye olarak kullanmak amacıyla çıkarılan ve tahvil sahibine faiz getirisi sunan borçlanma senetleridir. Öncelikle yazılı bir senettir. Aşağıda tahvil örneği de görebilirsiniz. Vadesi 1 yıldan fazla olmaktadırlar.

Tahvili, paraya ihtiyacı olduğu için bunu borçlanma yoluyla gidermek isteyen bir özel şirket çıkartabilir. Bu durumda yatırımcılar eğer faiz getirisini uygun görürse tahvili satın alırlar. Belirli dönemlerde şirket tarafından tahvil sahiplerine yani yatırımcılara belli bir faiz ödenir. Genellikle 6 ayda bir olmak üzere faiz getirisi sunulur. Vade sonunda da şirket, yatırımcıdan tahvili anapara karşılığında geri alır. Yatırımcının vade boyunca almış olduğu faizler kendisine kar kalır. Şirket de para ihtiyacını bu şekilde karşılamış olur. Tahvil alım satımının özü budur.

Özel şirketlerin yanı sıra devlet tarafından tahviller çıkartılabilir. Bu durumda devlet tahvil alan yatırımcılardan para toplamış olur. Devlet tahvilleri çok az risklidir ancak kar oranı yani faiz getirisi de düşük olmaktadır. Bu yüzden bazı yatırımcılar özel şirket tahvillerine yönelir. Ancak bu noktada tahvili alınacak olan şirket iyi analiz edilmeli ve risk olabildiğince azaltılmalıdır. Eğer faiz getirisi çok yüksek ise genelde risk de yüksek olur. Aksi takdirde ilgili şirket tahvil ile yatırımcılara borçlanacağına, kredibilitesi varsa bankalara borçlanarak kendisine finansman yaratırdı. Bu nedenle, faiz getirisi diğerlerine kıyasla çok yüksek olan tahvillere de ayrıca dikkat etmekte fayda vardır.

Tahvil terimleri ne demek:

Tahvil konusunda bazı karışıklıklar terimsel olarak yaşanmaktadır. Özellikle yurtdışında tahvil yatırımının nasıl olacağını araştırmak isteyen kişiler İngilizcede tahvil ne demek, hangi terim hangi kavrama karşılık geliyor bilmek istemektedir. İngilizce’de bu durum biraz daha karışık. Hükümetin çıkardığı tahvillere government bond adı verilir. Hazine tarafından çıkarılıyorsa bu sefer treasury bond olarak adlandırılıp t-bond diye de kısaltılır. Bond yerine bill kullanıyorsa tahvil değil bono’dan bahsediliyor demektir. Eğer özel şirketler tarafından çıkarılıyorsa corporate bond olarak adlandırılır.

Tahvil konusunda Türkçe terimler:

Nominal değer: tahvil senedinin yani yazılı belgenin üzerinde yazılı olan değeri ifade etmektedir. Vade dolduğunda yatırımcının eline bu para teslim edilir.

Kupon oranı: tahvilin nominal değeri üzerinden yüzdelik getirisine göre hesaplanır. Örneğin %12 faizli 1000 dolar nominal değere sahip bir tahvilin getirisi yıllık 120 dolar olmaktadır.

Vade: bittiğinde nominal değerin ödeneceği tarihtir. Nominal değer vade bitiminde ödenebileceği gibi vade bitimine kadar olan sürede taksitler halinde de ödenebilir.

Tahvil Tarihçesi

Tarihçesine baktığımızda olayın özü çok daha net anlaşılabilir. Tahviller Ortaçağ zamanlarında devletlerin girişeceği savaşları finanse etmek için halkın vergi yükünü arttırmak yerine halktan borçlanmaya gitmesiyle ortaya çıkmıştır. Böylece tüm halkın vergi yükü artmaz, sadece tahvil alabilecek tasarrufa sahip zenginler tahvil alarak devlete borç vermiş olur. Bunun karşılığında da faiz geliri elde eder.

Fakir halk, savaş maliyetlerinin vergi yükünden etkilenmemiş olduğu için savaş konusunda devlete baskı yapmaz. Gerçi o dönem demokrasi de olmadığı için baskı yapabilecekleri bir aygıt yoktu ancak en azından savaşa daha motive şekilde gidebilirler.

Bilinen ilk tahvil Venedik Bankası tarafından 1157 yılında İstabul’daki bir savaşın finansmanını sağlamak amacıyla ortaya çıkmıştır. Ayrıca o dönem tahvilin şöyle de bir avantajı vardı. Devlet, tahvil ihraç etmek yerine halkın vergi yükünü arttırabilirdi ancak ya ortada bunu finanse edecek kadar halk ya da bu halkın malvarlığı yoksa ne olacak?

Devletlerin savaşları finanse etmek amacıyla tahvil ihracı ortaçağda başlasa da yakın zamana kadar bunun örneklerini gördük. Örneğin; ülkemizde de 1974 Kıbrıs Barış Harekatı için tahvil çıkarılmıştır.

tahvil örneği
Kıbrıs Barış Harekatı Tahvil Örneği

Görselde görebileceğiniz gibi 1000 lira nominal değerli ve %11 faizli bu tahvil’den elde edilen para Kıbrıs Barış Harekatı’nda kullanılmıştır. Zaten senetin üzerinde de Barış Harekatı Borçlanma Tahvili yazdığını görebilirsiniz. Bunun yanı sıra depremden, savaşa kadar birçok nedende devlet finansman sağlamak için tahvil çıkarır.

Tahvil Çeşitleri

Tahvil çeşitlerini iki başlık altında incelemek mümkündür. Kuponlu tahvil ve kuponsuz (iskontolu) tahvil olarak ikiye ayırabiliriz. Bunun yanı sıra devletin iç piyasadan değil de dış piyasadan borçlanmak için sattığı Euro veya Dolara dayalı tahviller olur ki ona da Eurobond denmektedir.

kuponlu tahvil
Kuponlu tahvil örneği

Kuponlu Tahvil: üzerinde kuponları bulunur. Bu kuponlar koparılabilir şekildedir. Kuponları koparıp teslim ettiğinizde ilgili kuponun değeri kadar faiz getirisi size verilir. Örneğin 6 ayda bir faiz ödemeli 2 yıl vadeli tahvilde 4 kupon bulunur. Dolayısıyla 6 ayda bir kuponunuzu götürerek hakettiğiniz faizi alırsınız. Yandaki görsel kuponlu tahvil örneğidir. Gördüğünüz gibi senedin altında kuponlar yer almaktadır. Bu kuponlar belli dönemlerde koparılarak ilgili yere teslim edilir ve kupon değeri kadar faiz getirisi elde edilir. Tahvilin kupon sayısı önemlidir. Eğer ödemeler 6 ayda değil de 3 ayda bir yapılacaksa elde edilen faiz geliri ayrıca tekrar faize yatırılarak bileşik faiz geliri elde edilmiş olacağı için daha avantajlı olacaktır.

Kuponsuz (iskontolu) Tahvil: bu türde kupon bulunmaz, dolayısıyla bir faiz getirisi elde edilmez. Ancak nominal değer üzerinden iskonto uygulanır. Eğer 1000 liralık bir tahvil ise bunu iskonto oranı kadar daha düşük miktarla satın alırsınız. Yani kuponlarla biriktirdiğiniz faizi en başta teslim almış olursunuz.

Tahvil mi Forex mi?

Bana gelen sorularda bazı yatırımcılar tahvil mi forex mi daha karlı/daha mantıklı diye sormakta. Kar olarak forex daha çok kar fırsatı yaratmaktadır. Ancak riski de aynı oranda artmaktadır. Zaten yatırımın doğasında bu vardır. Kar fırsatınız arttıkça riskiniz de artar. Tahvil çok daha düşük riskli hatta devlet tahvillerinde risk yok denecek kadar azdır. Ancak kar da yok denecek kadar azdır. Tahvilin kendi içinde bile şirketin mali yapısı, içerdiği riskler nedeniyle faizi yüksek veya düşük olur.

Tüm bunların yanı sıra forex başka avantajlar da sunmaktadır. Örneğin forexte işlem yaptığınızda istediğiniz zaman elinizden çıkarabilirsiniz. Tahviller de likittir. Bir başkasına satabilirsiniz. Hamiline yani taşıyıcısına satılmış tahviller bir başkasına satılabilir. Nama yazılı olmadığı sürece tahvili elinde bulunduran kimse parayı da o alır. Bunu hamiline çek gibi düşünebilirsiniz. Bu şekilde likidite sağlanabilir yani başkasına istediğiniz zaman satabilirsiniz ancak alacak kişi bulmak biraz zor olabilir. Forex’te bu dertleriniz olmaz.

Tahvilin likit olmasını sağlayabilmek için hamiline tahvil olması gerekecek. Ancak bu sefer de güvenlik riski ortaya çıkar. Tahvili çalan kişi tahvilin getirisini hatta nominal parasını da alabilir. Ancak forex’te sizin hesabınız dışında paranız başka bir yere yatırılmaz. Güvenlik önlemleri çok daha iyi bir boyuttadır.

Özetle, tahvil ancak artık yatırımlarla fazla uğraşmak istemediğinizde, riskli yatırımlarınız bulunurken toplam riskinizi düşürmek için kullanması mantıklı bir yatırım aracı olarak karşımıza çıkar. Yoksa tahvile gelene kadar tahvilden daha iyi ve karlı yatırım araçlarına çok rahat ulaşabilirsiniz.

 

 

 

 

 

Kimler Ne Demiş?

avatar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Üye Ol  
Bildir