Repo

Repo, özellikle 90’ların sonu ve 2000’lerin başında ülkemizde ünlü olan yatırım araçlarından biri. Birçok vatandaş hatta yatırımcı reponun adını ilk o zaman duydu. Çünkü o yıllarda getirisi çok yüksekti ve genelde gecelik repo üzerinden yatırım yapan kişiler inanılmaz karlar elde ettiler. Çünkü piyasada nakit sıkıntısı vardı ve özellikle bankalar kendilerine fon yaratmak için bu repo yaptılar. Sonucunda o yıllarda cebinde repo yatırım yapabilecek nakit parası olanlar çok güzel kar elde ettiler.

Repo Nedir?

Repo, kelime anlamı olarak geri alım anlaşması olarak çevirebileceğimiz “Repurchase Agreement” kelimelerinden gelmektedir. Genellikle piyasalarda likidite sıkışıklığı yani nakit para ihtiyacı olduğunda bankalar tarafından bu durumu çözmek için kullanılır. Bunu dönem dönem ortaya çıkan yatırım aracı olarak düşünmeyin. Avantajlı halinin piyasalarda likit sıkışıklığı yaşandığı anlarda ortaya çıktığını düşünün.

Repo’da banka ile yatırımcı arasında bir geri alım anlaşması yapılmış olur. Banka bir menkul kıymeti, geri almak üzere yatırımcıya satar. Bu anlaşmanın bir vadesi olur. Örneğin, vade 1 ay ise 1 ay sonunda banka, yatırımcıdan ilgili menkul kıymeti faizini de ödeyerek geri alır. Bu durumda reponun getirisi bankanın ödemiş olduğu fazladan paradır. Bu süreçte banka da 1 aylığına kendisine fon yaratmış ve likidite problemini çözmüş olur. Repo vadesi uzadıkça getirisi de artar.

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından repoya konu olabilecek menkul kıymetler aşağıdaki gibi belirtilmiştir:

  • Hazine bonoları
  • Devlet tahvilleri
  • Hazine tarafından ihraç edilen dış borçlanma araçları
  • Borsa İstanbul tarafından belirlenen repoya konu olabilecek hisse senetleri
  • Varlığa dayalı olan menkul kıymetler
  • Teşkilatlanmış piyasalarda, borsalarda işlem gören borçlanma senetleri

Görebileceğiniz gibi birçok menkul kıymet repoya konu olabilir. Varlığa dayalı olan menkul kıymetler de buna dahildir. Örnekle anlatacak olursak;

Sizin çok acil nakit ihtiyacınız oluştuğunu varsayalım. Evinize icra gelecek ve evinizi satılığa çıkaracak. Evin değeri ise 100.000 lira olsun. Siz de arkadaşınız Ahmet Bey’den borç para istediniz. Ancak Ahmet Bey’in nakit parası vadeli hesapta faizde bekliyor. Vadesinden önce faizi bozarsa kayıp yaşayacak. Bu durumda evinize dayalı olarak bir menkul kıymet yaratabilirsiniz. Notere gidip evi Ahmet Bey’e 100.000 lira karşılığında satıyorum 1 yıl sonra 115.000 liradan geri alacağım diyebilirsiniz. Eğer Ahmet Bey’e teklif ettiğiniz getiri oranı mevduat faizinden daha yüksekse Ahmet Bey bunu kabul eder. Ayrıca ödememe ihtimaline karşılık ev de teminat olarak elinde bulunmuş olur. Bu örnek reponun mantığını anlatır.

Bankalar da piyasaların likite ihtiyaç duyduğu anlarda repo işlemi yaparlar. Belli bir getiri teklif ederek yatırımcıların repo yatırımı yapmasını sağlarlar. Buradan gelen para ile likit ihtiyacını karşılamış olurlar.

TCMB politika faizi, 1 haftalık vadeli repo faizi oranıdır. Repo yatırımında bankalar borçlanan durumundadır. Rapo yatırımcılarına borçlanmış olurlar. Dolayısıyla politika faizi arttırılırsa bankaların kısa vadeli borçlanma maliyeti de artmış olur. Çünkü repoyu kısa vadeli borçlanmak için kullanırlar.

Repo Çeşitleri Nelerdir?

Düz repo: Yukarıda anlatmış olduğum sistemin yatırımcı tarafından olan halidir. Yatırımcı bir menkul kıymeti geri satmak üzere alır. Geri satacağı garantidir. Dolayısıyla risksizdir. Geri sattıktan sonra da faiz gelirini elde ederek kazanmış olur.

Ters repo: Yukarıdaki örneklerde bankaların yapmış olduğu işlemdir. Yani repoyu kendisine likit sağlamak için kullanan taraf ters repo yapmış olur. Burada bankalar finansal varlığı geçici süreli ve geri alım vaadiyle satarak ve üzerine bir miktar kar vererek ters repo yapmış olur.

Açık repo: Herhangi bir vadesi bulunmayan türdür. Burada almış olduğunuz menkul kıymeti ne zaman satacağınız belli değildir. Dilediğiniz zaman bozdurabilirsiniz.

Sürekli repo: Bu türde, vade belirtilir ancak sürekli olarak yenilenmektedir. Siz kazandığınız getiriyi beğenmezseniz istediğiniz zaman vazgeçersiniz.

Gecelik repo: İşlemlerin bir gecelik olarak yapıldığı repo türüdür. Paranızı ise genellikle ertesi gün alırsınız. Ancak Cuma günü yapılan işlemin parasını pazartesi günü elde edebilirsiniz.

 

 

Daha önce yatırım şirketlerinde çalışmış ve 10 yıldır forex piyasasında işlem yapan biri olarak, bilgi ve tecrübelerimi sizlerle paylaşıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir