Giffen Mal

Giffen mal nedir? Giffen paradoksu nedir? İktisatta karşılaştığımız bu kavram tıpkı ikame ve tamamlayıcı mallar gibi fiyat-talep değişikliğini incelediğimiz mallardandır.

Giffen mal, fiyatı artmasına rağmen talebi artan ve daha fazla kullanılan düşük mallardır. Oluşturduğu paradoks nedeniyle Giffen paradoksu olarak bilinir. Çünkü normal şartlar altında bir malın fiyatı arttığında ona olan talep düşecektir. Ancak giffen mallarda tam tersi durum söz konusu olmaktadır.

Giffen Paradoksu Nedir?

19. yüzyılda İskoçyalı iktisatçı Robert Giffen tarafından ortaya konduğu için Giffen paradoksu olarak anılmaktadır. Robert Giffen, İrlandalı maden işçilerinin tüketim davranışları üzerine incelemelerde bulunmuştur. Bu incelemeler sırasında patates fiyatlarının artmasına rağmen işçilerin patates talebinin arttığını görmüştür. O dönemde fakir işçi sınıfının önemli besin kaynaklarından biri patatestir. Ayrıca tüketim malları da günümüzdeki kadar çeşitli değildir. Dolayısıyla patatesin fiyatı arttığında ikame mal olarak kullanılabilecek mallar sınırlı sayıdadır. Ayrıca gelir de düşük olduğu için fiyatları artınca patates aldıktan sonra patatesin yanına alabilecek gıda için geriye yeterli para kalmamaktadır. Patatesin yanına biraz et alarak karnını doyuran insanlar artık ete para yetmediği için kalan para ile mecburen biraz daha patates alınmaktadır. Bu durumda patates fiyatı artmasına rağmen talep artmış olur.

Bu şekilde bir Giffen paradoksu oluşması için 3 koşul gerekli olmaktadır.

  • Söz konusu mal düşük mal olmaktadır.
  • Söz konusu malın ikamesi zor olmalıdır.
  • Söz konusu mal tüketici kesimin bütçesinde önemli bir yeri kaplamalıdır.

Bu koşullardan anlaşılacağı üzere lüks mallar da benzer etkiler doğurmasına rağmen giffen mal sayılmaz. Lüks malların da fiyatı artınca moda etkisiyle, dikkat çekme yoluyla talebi artabilir. Ancak bu durum süreklilik yaratmayacaktır. Giffen mal olması için düşük mal olmalıdır.

Malın ikamesi zor bulunmalıdır çünkü aksi takdirde insanlar ikame mala olan talebi arttıracaktır. Örneğin tereyağı fiyatı arttığında insanlar ikame mal olan margarine yönelerek sorunu çözebilir. Hatta geliri düşük olan kişiler aynı amaca hizmet edecek bitkisel yağlara da yönelebilir. Dolayısıyla giffen paradoksuna yakalanmazlar.

İlgili mal bütçede önemli bir yer kaplamalıdır. Akdi takdirde para yettiği takdirde insanlar doymak için biraz daha fazla patates almak yerine et alarak devam edebilirdi.  Bu durumda patatese olan talep artmazdı.

Günümüz dünyasında giffen mala örnek için ekmeği düşünebiliriz. Dar gelirli bir ailede iki ekmek ile biraz yumurta, domates, biber ve soğan alarak menemen yaptıklarını düşünelim. Ekmek fiyatı arttığında domates, biber ve soğandan feragat edilerek menemen yerine yumurta yapıp daha fazla ekmek alarak karnını doyurma yoluna gidebilirler. Bu durumda ekmeğin fiyatı artmasına rağmen talebi de artmış olur.

 

 

 

Daha önce yatırım şirketlerinde çalışmış ve 10 yıldır forex piyasasında işlem yapan biri olarak, bilgi ve tecrübelerimi sizlerle paylaşıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir