Bretton Woods Sistemi

bretton woods sistemi ve konferansı
Bretton Woods Konferans

Bretton Woods Anlaşması olarak da bilinen para sistemi, İkinci Dünya Savaşı sırasında, 1944 yılında ABD’nin Bretton Woods kasabasında toplanan Birleşmiş Milletler konferansında ortaya çıkan sistemdir. 44 ülkenin temsilcilerinin katıldığı konferansın amacı dünya ekonomisini düzene getirmek ve savaş sonrası zarar gören ülkelerde kalkınmayı sağlamaktır. Dünya Bankası ve IMF gibi kuruluşların temeli bu toplantıda atılmıştır.

Konferans sırasında iki plan öne çıkmıştır. Bunlar Keynes’in hazırladığı İngiliz planı ve Bretton Woods anlaşmasıAmerika hazine bakanı White’ın hazırladığı Amerikan planıydı. Keynes planında, yükü sadece açık veren değil fazla veren ülkeler de yüklenmeliydi. White planında ise altın gibi istikrarlı olmasını, bu yüzden sabit kur sisteminin kurulması öngörülüyordu. Ekonomilerin onarılması için uluslararası bir kurum kurulmasını ve yükü sadece açık veren ülkelerin yüklenmesini savunuyordu. Sonuç olarak Amerikan planına yakın bir sistem oluşturuldu. Bu durum aynı zamanda Britanya’nın ekonomik ve siyasal gücünü Amerika’ya devrettiğinin göstergesiydi.

Bretton Woods Sisteminin İşleyişi

Sistemi açıklayacak olursak; ABD Doları, 1ons=35$ olacak şekilde Altına endekslendi. Diğer para birimleri ise dolara endekslendi. ABD bu parite üzerinden diğer ülkelere Dolarlarını Altına çevirmeyi garanti ediyordu. Dış açıkla karşılaşan ülkeler, IMF’den kredi kullanarak dengeyi sağlamaya çalışacaklar. Eğer yeterli olmazsa devalüasyona başvurabilecekler. Devalüasyon %10’dan fazla olursa IMF’den izin alınmalıdır.

Sistemin Yıkılışı

1960’lara kadar sorunsuz gelen sistemde bu tarihten sonra bazı sorunlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu sorunlardan en önemlilerine değinelim. Bretton Woods Sistemi, ABD’ye sorumluluk yüklüyordu. Sistemin ilk yıllarında ABD’nin Altın rezervleri yeterliydi. Zamanla artan Altın talebi ve üretim yetersizliğiyle ihtiyaçları karşılamamaya başladı. Bu durum Dolara (dolar ne olur yazıma göz atabilirsiniz) olan güveni sarstı. ABD dışındaki ülkelerde de Dolar miktarı arttığı için Dolar değersizleşti. Bir diğer neden dış ödeme dengesizliğiydi. Sistemin yükü dışa açık veren ülkelerdeydi, dışa fazla veren ülkelerde dengeleme olmadığı için ülkeler arası dengesizlikler derinleşti. 1971 yılında ABD’nin  Doları Altına (altın fiyatları ne olur yazıma göz atabilirsiniz) endekslemekten vazgeçtiğini açıklamasıyla birlikte sistem çökmüştür. Bretton Wood Sistemi her ne kadar geçerliliğini yitirse de Dünya Bankası, IMF gibi uluslararası kuruluşlar varlığını korumuştur.

Daha önce yatırım şirketlerinde çalışmış ve 10 yıldır forex piyasasında işlem yapan biri olarak, bilgi ve tecrübelerimi sizlerle paylaşıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir