Bitcoin Vergisi Var Mı? Vergi Nasıl Hesaplanacak?

Bitcoin vergisi ödenir mi? Vergilendirme neye göre yapılacak? Bu sorular son zamanlarda çok sayıda Türk yatırımcının aklında. Çünkü tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bitcoin kendini hemen herkese kabul ettirmeye başladı. Özellikle bu sene içerisinde fiyatların 1000 dolardan 16 bin dolara kadar geldiğini gören çok sayıda yatırımcı bitcoine yönelmeye başladı. Bitcoin vergisi var mı? Devlet vergi kesintisi yapar mı gibi sorular kafaları kurcalarken devletten de bu yönde adımlar gelmeye başladı. Gelir İdaresi Başkanı Adnan Ertürk basına birtakım açıklamalarda bulundu.

Bitcoin Vergisi Var Mı?

Mevcut durumda bitcoin vergisi yok. Ancak bu durum biraz tartışmalı. Yani “Ben vergimi vermek istiyorum” diyerek vergi dairesine gidip durumunuzu anlatırsanız, sizin beyanınıza dayanarak bir vergi ortaya çıkarılabilir. Ancak bu verginin nasıl hesaplanacağı da son derece tartışmalı bir durum.

Bence En İyi 5 Şirket Puanım
1. Admin Markets 4.9
2. FxPro 4.9
3. Tera FX UK 4.8
4. XM 4.8
5. Pepperstone 4.5

Vergi kanunlarına göre bir kazançtan vergi kesilmesi için bu kazancın bir adı olmalı ve vergi kanunlarına göre tanımlanabilmeli. Aksi takdirde vatandaş kendisinden neyin vergisinin hangi kanuna dayanarak kesildiğini sorma hakkı doğar. Bu karışıklığın ortadan kalkması için Maliye Bakanlığı, hem Sermaye Piyasası Kurulu’na hem de Merkez Bankası’na danışıyor. Zaten Maliye Bakanı Naci Ağbal tarafından geçtiğimiz günlerde bir bitcoin açıklaması yapılmıştı.

Maliye Bakanı Naci Ağbal’dan Takip Açıklaması

Kısa bir süre önce Maliye Bakanı Naci Ağbal, bitcoin hakkında bir açıklama yapmıştı. Açıklama şöyle:

“Uluslararası finans sistemini orta ve uzun vadede derinden etkileyecek gelişme. Şu anda başlangıç aşamalarında ama bu alanın mutlaka kontrol alına alınması, kural ve kaidelere bağlanması lazım. Bu konuda da uluslararası finans sisteminde birtakım gelişmeler mutlaka olacaktır. Türkiye de her zaman olduğu için bu gelişmelerin içinde yer alacak”

Naci Ağbal’ın açıklamasından anladığımız kadarıyla bitcoini yasaklama, sınırlama gibi bir girişim olmayacağını anlayabiliriz. Bu açıklamaya kadar acaba bitcoin Türkiye’de yasaklanır mı konusunda tartışmalar vardı. O zamanlarda da blogumda bu açıklamayı örnek göstererek yasaklama söz konusu olmayacağını ama kısa bir süre içerisinde düzenlemeler görebileceğimizi belirtmiştim. Çünkü yetkili isimlerden yapılan son açıklamalar yasaklamadan ziyade bir regülasyona gidileceği yönünde.

Tabi bu düzenleme çalışmalarının en önemli nedeni bitcoinin yasaklanamıyor oluşu. Merkezsiz bir kripto para birimini yasaklama çalışması hüsranla sonuçlanacaktır. Yasaklama, belki bir kesim insanı bitcoin yatırımından vazgeçirebilir, ancak kararlı olanlar hiçbir yaptırıma uğramadan bitcoin al sat yapmaya devam edecektir. Bu nedenle madem yasaklayamıyoruz o zaman vergisini alalım düşüncesi ortaya çıkıyor.

Bitcoin Vergisi Etik Mi?

Öncelikle bitcoin’den vergi alma işleminin liberal devlet politikaları açısından bakıldığında etik bir davranış olmadığını belirtebilirim. Çünkü bitcoin al sat yaparken devletin hiçbir noktada müdahalesi söz konusu değil. Örneğin; arabadan vergi alınır. Çünkü devlet yol yapar, trafik ışıkları koyar, bu trafiği düzenleyecek trafik polisi görevlendirir vs. derken bu masraflar için vergi talep etme hakkı doğar. Ancak bitcoin alırken ya da satarken devletin müdahalesinin söz konusu olacağı bir alan yok. Bitcoin’in güvenliğini mi sağlayacak, daha hızlı bitcoin transferi için madenci mi yetiştirecek? Devlet ne yapacak ki bitcoinin vergisini istiyor? Dolayısıyla liberal açıdan bitcoin vergisi almak etik değildir.

Ancak sosyal devlet politikaları açısından bitcoin vergisi almak etiktir diyebilirim. Çünkü 1 seneden fiyatı 16-17 kat artan bir yatırımdan ve zenginleşmeden söz ediyoruz. Bu noktada devlet yoksulları, bakıma muhtaçları, çocukları, düşük gelirlileri korumak ve topluma kazandıracak etkinlikleri sunabilmek için masrafa girebilir. Toplumun alt sınıfında kalanların topluma entegrasyonunun sağlanması ve daha verimli, üreten, refah bir toplum inşa edilmesi için bazı masraflara girişebilir. Bu süreçte tabi ki zenginlerin motivasyonu da daha refah, bütüncül, ayrışmamış bir toplumda yaşamak olacaktır ve verdiği verginin etik kısmını sağlayacaktır.

Ancak iki bakış açısını birden değerlendirecek olursak Türkiye’de bitcoin vergisi alınması bence etik değildir. Çünkü Türkiye’de devlet; hizmet sunarken liberal devlet gibi davranıyor ancak vergi toplarken sosyal devlet gibi davranıyor. Bitcoin al sat yaparken sürdürülen işlemlerde devletin hiçbir müdahalesi ve masrafı yok, verdiğim vergi sosyal devlet ilkeleri gereği vatandaşa daha iyi hizmet için de kullanılmıyorsa neden bitcoin vergisi vermek isteyim ki?

Bitcoin Hangi İsimle Vergi Alanına Girecek?

Bitcoin vergisi almak için öncelikle bu kripto paraya isim verilmesinin şart olduğunu belirtmiştik. Bunun için bitcoin’in isminin konulması gerekiyor. Bunun için öne çıkan alternatif “para” olarak değerlendirilmesi, “emtia” olarak değerlendirilmesi ve “menkul kıymet” olarak değerlendirilmesi.

SPK, Bitcoin’e Nasıl Bakıyor?

Bu konuda Maliye Bakanlığı SPK’ya da danıştı. Gelir İdaresi Başkanı Adnan Ertürk‘ün anlattıklarına göre: “SPK, Bitcoin’in kendi menkul kıymet tanımına uymadığını belirtiyor. Öncelikle menkul kıymetin dayalı olduğu bir gerçek ürünün olması gerektiğini belirttiler.”

Yani bitcoin’i bir hisse senedi gibi değerlendiremiyoruz çünkü hisse senedi örneğinde ortada bir şirket var. Çalışanlarıyla, mal varlığıyla sermayesiyle gerçek bir şirket söz konusu. Bu konudaki tavrı önceden belli olmuştu. Aralık ayının başında SPK tarafından aracı kurumlara mektup gönderilerek, bitcoin’e dayalı spot veya türev işlemler yaptırılmaması konusunda uyarıda bulunmuştu. Sebep olarak da türev araçlara dayanak teşkil edebilecek unsurları taşımadığını belirtmişti.

Şuanda bitcoin al sat yapmak isteyen yatırımcılar bitcoin borsaları vasıtasıyla işlem yapıyorlar. Bu konuda derinlemesine bilgiyi bitcoin nasıl alınır başlıklı yazımda vermiştim. Türkiye’de de yerleşik bitcoin borsaları var ancak yeterli arz talep olmadığı için dünya piyasasına göre daha pahalı fiyatlardan bitcoin almanıza neden oluyor. Dolayısıyla ilerleyen günlerde SPK, bu borsalara bir regülasyon getirerek lisanslı hizmet vermelerini isteyebilir. Böyle olması yatırımcı açısından da iyi ve güvenli bir yol. Çünkü denetimsiz, yarın şirket batsa bir şey yapamayacağınız durumlara karşı SPK’nın denetiminde olan bir aracı kurumla çalışmak çok daha mantıklı olacaktır. Ancak bu süreçte vergi toplama kısmı buradan halledilebilir.

Tıpkı borsanın komisyon kestiği gibi edilen karlardan otomatik olarak vergi kesimine gidilebilir. Ya da bu borsalara para giriş çıkışının yapıldığı bankalar üzerinden bu işlemler yapılabilir ancak kar olup olmadığı bilinmediği için vergiyi bankaya toplatmak pek mümkün olmayabilir.

Merkez Bankası, Bitcoin’e Nasıl Bakıyor?

Merkez Bankası uzmanları ise bitcoin’i bir “para” olarak görmekten uzak. Çünkü para olarak değerlendirilebilmesi için bir devletin merkez bankası tarafından bir değer karşılığında basılmış olması gerekiyor. Bugüne kadar gördüğümüz paralar hep bu şekilde olduğu için para tanımımız da genel olarak bu yönde gelişti. Dolayısıyla bitcoin’i para olarak algılamak oldukça güç.

Bitcoin’in Emtia Olarak Değerlendirilmesi

Bitcoin’i bir emtia olarak görmek sanırım en doğru yöntem olacaktır. Çünkü menkul kıymet olarak görmeme konusunda SPK haklıdır diyebiliriz. Para olarak görülmesi için para algımızı ve tanımımızı değiştirmek gerekir. Ancak bitcoin’i emtia olarak görmek çok daha doğru olur. Hatta aylar önce yazdığım bitcoin nedir başlıklı yazımda da tıpkı bir altın gibi emtia olarak değerlendirilebileceğini yazmıştım.

Altın da bitcoin de kendi başlarına bir değer ifade etmiyor. Bizim ona yüklediğimiz değerler sayesinde değerli hale geliyor. Örneğin altın’ın maden olarak da sanayide kullanımı ve işe yararlılığı çok az. Buna rağmen bu kadar değerli hale gelmesinin nedeni altın’ın değer saklama aracı olarak kullanılmasındaki verimliliği. Altın, bir gümüş gibi kararmaz. Bakır gibi kalaylama istemez. Demir gibi paslanma,çürüme yapmaz. Dolayısıyla uzun süreli değer saklama aracı olarak verimli olduğu için tarih boyunca altını tercih ettik ve ona değer yükledik. Altın fiyatları ve tarihsel sürecine değindiğim yazımda bulabilirsiniz.

Bitcoin’in de değer kazanması aynı sebeplerden kaynaklıyor. Kolayca transferi, transfer hızı, transfer ücretinin düşüklüğü, anonim kalabilme gibi verimliliklerinden ötürü bitcoini tercih ettik ve ona değer yükledik. Bu yüzden bitcoin’in emtia olarak değerlendirilmesi mümkündür. Nitekim Kanada tarafından da bu şekilde değerlendiriliyor.

Bitcoin Vergisi Nasıl Hesaplanacak?

Gelir İdaresi Başkanı Ertürk’e göre bitcoin’in emtia olarak değerlendirilmesi ihtimali daha yakın. Eğer emtia olarak tanımlanırsa bu sefer hem gelir vergisi hem de KDV’si ortaya çıkacak.

Emtia olarak tanımlanırsa; eğer bir kerelik bitcoin alım satımından 24 bin lira üzerinden kazanç elde etmişseniz, kanunlara göre değer artışı kazancı veya arızi kazanç elde etmiş oluyorsunuz. Bunun için bu meblağ üzerinden gelir vergisi ödemeniz gerekecek. Gelir beyannamesinde bulunup buna göre vergi tarhınız hesaplanacak. Bu vergi oranı %15’ten başlayıp %35’e kadar gitmekte. Ayrıca bir de %18 KDV ödemeniz gerekecek.

Eğer bir kerelik alım satımdan 24 bin lira kar elde etmediyseniz fakat sürekli (yılda birden fazla) bitcoin al sat yaparak gelir elde ediyorsanız yine gelir vergisi ödemeniz gerekecek.

Menkul Kıymet olarak tanımlanırsa; bu sefer gelir vergisi alınacak ama KDV alınmayacak. Bu durumda da 11 bin lira sınırı var. Elde edilen kazancın 11 bin lirayı aşması gerekiyor. Aksi takdirde vergi ödenmesine gerek yok.

Para olarak tanımlanırsa; aynı dolar, euro, strelin alıp değerlenince satarak kazanç elde etmemiz gibi olacak. Bu  durumda herhangi bir vergi ödemiyoruz.

Bitcoin Ne Olarak Tanımlanacak?

Kimler Bitcoin Vergisi Verecek?

Bitcoin işlemleri sırasında kazanç elde edenler sadece bitcoin al sat yapan yatırımcılar değil. İşlemlerin yapılabilmesi, dijital bir deftere (blockchain) kaydedilip onaylanması için madencilere ihtiyaç var. Bu madenciler de bu işlemleri karşılığında belli bir transfer ücreti kazanıyorlar. Dolayısıyla bu kazancın vergilendirilmesi yoluna gidilebilir.

Ayrıca bitcoin al sat yapılmasına imkan tanıyan borsalar da komisyon geliri elde ediyor. Bu borsalar SPK denetimi altına alınabilir.

bitcoin vergisi kimleri etkiler
Bİtcoin Vergisi Kimleri Etkileyecek?

 

 

Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar